«Εκεί που η αλήθεια συναντά το ψέμα…»

της Μαρίας Βαϊτσοπούλου και της Κωνσταντίνας Μιχαλούδη

Η αλήθεια πονάει; Η αλήθεια διαφωτίζει; Απελευθερώνει; Η αλήθεια αποτελεί θεμέλιο της εμπιστοσύνης και των ανθρώπινων σχέσεων. Όταν εκφραζόμαστε με ειλικρίνεια, δημιουργούμε ασφάλεια και σεβασμό, ακόμη και αν η πραγματικότητα είναι δύσκολη. Βέβαια, η αποκάλυψη της αλήθειας σχετίζεται με την ψυχολογία τόσο του πομπού όσο και του δέκτη. Έτσι, κάποιες φορές, όσο πικρή κι αν είναι η αλήθεια, η ηθική υποχρέωση ενός έντιμου ατόμου να την αποκαλύπτει πάντοτε επηρεάζει και τον ακροατή της. Οι πιο ισχυρές προσωπικότητες είναι ικανές να δεχθούν τη «βαριά» αλήθεια, άλλες όμως είναι πιο ευάλωτες και φθείρονται ψυχικά. Πώς θα πρέπει λοιπόν να συμπεριφερθεί ένας γνώστης της αλήθειας προς τα αγαπημένα του πρόσωπα; Πώς ένας «σύγχρονος Σωκράτης» θα λειτουργήσει υπέρ της κοινωνίας;

Στην περίπτωση αυτή, πολλοί καταφεύγουν και στο όφελος που προκύπτει από το «ανώδυνο ψέμα». Προκειμένου, δηλαδή,  να μην πληγώσουμε ένα άτομο χωρίς σοβαρό λόγο, πολλές φορές προτιμούμετην απόκρυψη της αλήθειας. Συχνά οι άνθρωποι αξιολογούμε ότι είναι λιγότερο τραυματικό ένα μικρό «αθώο» ψέμα. Ας συλλογιστούμε: «Γιατί να πει κάποιος στο παιδί του,το οποίο καταβάλλει τεράστια προσπάθεια για να κατακτήσει μια δεξιότητα, ότι δεν είναι ικανό για αυτή;»

Κρίσιμο είναι, ωστόσο, να ξεχωρίσουμε το «προπαγανδιστικό ψέμα» από την αθώα απόκρυψη της αλήθειας, αφού η διαχωριστική τους γραμμή φαίνεται -αν και δεν είναι- εξαιρετικά λεπτή. Ο συνδυασμός της παραπληροφόρησης και του ψέματος πολλές φορές λειτουργεί ως «όχημα προπαγάνδας» επιτήδειων ανθρώπων, με πρόθεση την εκμετάλλευση των άλλων. Σε πιο γενικό πλαίσιο, ακόμα και ένα πολιτικό καθεστώς μπορεί να παραπλανήσει εσκεμμένα τον λαό, έχοντας ως «κρυφό όπλο» το ψέμα. Συνεπώς, μπορεί μια κοινωνία να λειτουργήσει χωρίς ψέματα ή η ύπαρξή τους αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης επικοινωνίας;

Η αφίσα Deep Fakes δημιουργήθηκε από τις μαθήτριες Καπανταϊδη Μαριάννα και Μαριλένα Κόντα για το πρόγραμμα Βουλή των Εφήβων.