Η τεχνητή νοημοσύνη και ο ρόλος του εκπαιδευτικού

Της Μελίνας Καλούση

Είναι αληθές ότι με την εκτεταμένη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης ο ρόλος του εκπαιδευτικού φαίνεται να κινδυνεύει. Πιο συγκεκριμένα, η τεχνητή νοημοσύνη έχει τη δυνατότητα να προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε μαθητή, μεταδίδοντάς του τις γνώσεις με εξατομικευμένο τρόπο και επιτυγχάνοντας έτσι τη βέλτιστη κατανόηση. Αυτό συμβαίνει σε αντίθεση με τον περιορισμένο χρόνο και τις πολυπληθείς τάξεις που καλείται να διαχειριστεί ο μέσος εκπαιδευτικός. Επιπλέον, στο μέλλον η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να είναι ακόμη πιο διαδεδομένη, καθώς πολλές χώρες θα εκσυγχρονιστούν και ενδέχεται όχι μόνο να τη χρησιμοποιούν, αλλά και να την προτιμούν από τους εκπαιδευτικούς λόγω του χαμηλότερου κόστους.

Ωστόσο, το κατά πόσο αναντικατάστατος είναι ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι αμφιλεγόμενο ζήτημα. Όπως αναφέρει και η καθηγήτρια Φ.Παναγοπούλου στο κείμενό της με τίτλο «Τεχνητή Νοημοσύνη και Εκπαίδευση: Προς ένα δικαίωμα στην ψηφιακή παιδεία;» (syntagmawatch.gr), η εξάλειψη του ανθρώπινου παράγοντα από την εκπαιδευτική διαδικασία δυσχεραίνει την ικανότητα των μαθητών να διαμορφώνουν ελεύθερα την προσωπικότητά τους. Ο μαθητής, μέσω της εκπαίδευσης, χρειάζεται όχι μόνο να αποκτά γνώσεις, αλλά και να καλλιεργείται κοινωνικά, αναπτύσσοντας παράλληλα κριτική σκέψη και σφαιρική αντίληψη για τον κόσμο. Αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί με την αποκλειστική εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης στην εκπαίδευση. Με τον τρόπο αυτό ενδέχεται να δημιουργηθούν άριστα ακαδημαϊκά καταρτισμένοι νέοι, οι οποίοι όμως στερούνται τα χαρακτηριστικά ενός αξιόλογου πολίτη.

Γίνεται, λοιπόν, εύκολα αντιληπτό ότι η πλήρης αντικατάσταση του εκπαιδευτικού μπορεί να επιφέρει περισσότερα αρνητικά παρά θετικά αποτελέσματα. Επιπλέον, η υπερβολική εξάρτηση των νέων από την τεχνολογία επηρεάζει και την προσωπικότητά τους. Αρχικά, με τη συνεχή χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, ένας μαθητής ενδέχεται να λησμονεί ή ακόμη και να μη μάθει ποτέ να κοπιάζει. Είναι γεγονός ότι, όταν οι σχολικές εργασίες είναι αυξημένης δυσκολίας, πολύ συχνά θα καταφύγουμε  στην εύκολη λύση που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη. Η τάση αυτή, αν και φαίνεται αρχικά να επηρεάζει μόνο την ακαδημαϊκή μας πορεία, στην πραγματικότητα έχει σοβαρές συνέπειες και στις αξίες μας ως ανθρώπων. Αναζητώντας διαρκώς τη γρήγορη λύση σε οποιοδήποτε εμπόδιο σταθεί μπροστά μας, δεν καλλιεργούμε την υπομονή, την επιμονή και την ικανότητά μας να «πολεμούμε» χωρίς να «κλέβουμε». Το γεγονός αυτό έχει σοβαρές επιπτώσεις τόσο στην προσωπικότητά μας όσο και στην ψυχοσύνθεσή μας.

Επιπλέον, η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί σήμερα ένα εργαλείο που αντλεί πληροφορίες από ποικίλες πηγές του διαδικτύου. Το βασικό ερώτημα που προκύπτει, είναι: «Ποιο είναι το ποσοστό αξιοπιστίας των πηγών αυτών;». Μέσω της αλόγιστης χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης, ένας νέος μπορεί εύκολα να γίνει κοινωνός ιδεών που δεν προάγουν τον ανθρωπισμό και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Με άλλα λόγια, η διαμόρφωση της προσωπικότητάς του γίνεται δυσκολότερη, καθώς ενδέχεται να χρησιμοποιεί ως θεμέλια λανθασμένες αρχές. Έτσι, ενώ θεωρούμε ότι λειτουργούμε ελεύθερα, στην πραγματικότητα –με την επιπόλαια χρήση της τεχνητής νοημοσύνης- μπορεί να κατευθυνόμαστε υποσυνείδητα προς συγκεκριμένες αντιλήψεις δίχως να το αντιλαμβανόμαστε.

Συμπερασματικά, ο ρόλος του εκπαιδευτικού παραμένει αναντικατάστατος και η τεχνητή νοημοσύνη χρειάζεται να λειτουργεί ως υποστηρικτικό εργαλείο του εκπαιδευτικού και όχι ως μοναδικό μέσο εκπαίδευσης. Ως νέοι άνθρωποι, είναι απαραίτητο να αφυπνιστούμε και να ενημερωθούμε, καθώς σύντομα θα κληθούμε να λάβουμε σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον μας και για την κοινωνία στην οποία ζούμε.